Inloggen
Overslaan naar de hoofd content

Wijzing

Kennis

5 thema`s wringen in de digitale autonomie

Roel Peeters 17 november 2026 4 minuten lezen
5 thema`s wringen in de digitale autonomie

Voor mij is het intens en lastig om onderstaand inzicht te krijgen, laat staan om het op te schrijven. Al mijn hele leven ‘adem’ ik Microsoft. Ik heb er mijn werk van gemaakt en wordt wel eens ‘Microsoft-goeroe’ genoemd. Maar dit jaar zijn er voor mij signalen binnen gekomen die veel twijfels doen ontstaan. 
Omdat een verhaal over ‘Big Tech’ mij wat te groot wordt houd ik het bij mijn Microsoft-wereld en dicht bij huis.

Geopolitieke risico`s

Grote machten kunnen op basis van politieke meningsverschillen onze digitale infrastructuur raken. 

Dat gebeurde in februari 2025 toen Microsoft e-mail verkeer afsloot van de hoofdaanklager bij het Internationaal Strafhof in den Haag (ICC).  Enkel omwille van arrestatiebevelen tegen Israëlitische personen. Dus enkel omdat onze democratie zijn werk wil doen conform onze normen en waarden. 

Het gaat hierbij niet om inzage in informatie maar om het afsluiten er van. En niet vanuit Microsoft-doelen maar in opdracht van de Amerikaanse staat. 

Het ICC kiest nu voor OPenDesk, de Duitse opensource tegenhanger van Microsoft 365 

Juridische steekspelletjes

Microsoft heeft geen belang bij bovenstaande actie, integendeel. Het probleem is in dit geval ook niet Microsoft. Onze grote zorg is dat iedere Amerikaanse onderneming onder de CLOUD Act valt. En dat betekent dat de Amerikaanse staat alle Amerikaanse bedrijven kan verplichten om toegang te geven tot gegevens die door hen worden beheerd, ook wanneer die gegevens buiten de VS staan. Een slimme juridische zet waardoor we geen kant op kunnen. 

Een data-center in Europa lost het probleem niet op als dat datacenter van een Amerikaanse partij is. Sterker nog, een Azure Cloud die draait in een 100% Europees datacenter is nog steeds in handen van de Amerikaanse staat. 

Zowel de toegang als de data van alle Amerikaanse producten zijn door deze CLOUD Act in handen van de Amerikaanse staat. 

Zelfs als zou Amerika hier geen gebruik van maken, zij kunnen het als dreiging of wisselgeld gebruiken bij iedere Europese actie die hen niet zint.

De Microsoft migratie bij de Nederlandse Belastingdienst werd stopgezet

De belastingdienst besloot dat er niet enkel een privacyvraagstuk op tafel lag maar voorziet ook grote problemen in de bestuurlijke continuïteit én een lastige exit-strategie als zij bij Microsoft blijven. Hiermee raken we dus een strategisch- en een soevereiniteitsrisico.

De uitrol naar de Microsoft 365 Cloud was al in volle gang. 5.000 van de 47.500 medewerkers waren al gemigreerd. Maar in de zomer van 2026 werd op advies van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) besloten het traject stop te zetten. 

De exchange server draait op dit moment on-premises. Er wordt nu gezocht naar een Europese, digitaal autonome oplossing. 

Krijgen we vaker Microsoft-storingen?

De storing van november 2026 maakte duidelijk dat we ook een continuïteitsprobleem hebben. Miljoenen Microsoft-gebruikers in 74 landen konden een dag geen gebruik meer maken van Outlook, Teams en Copilot. 

Geen idee wat dat heeft gekost. Maar heel weinig bedrijven hadden een snelle escape. Ik had die dag een deadline en kon gelukkig met een combinatie van Signal en Nextcloud mijn werk verder zetten. 

Vendor lock-in maakt van klanten een speelbal

We kozen massaal voor gemak en lange-termijn contracten bij Microsoft. We kochten een pakketje waar alles in zat, door hen beheerd wordt en beveiligd. En een partij die de hele tijd nieuwe features levert waardoor we lekker bij blijven. Wat wil een klant nog meer?

Maar ondertussen worden zichtbaar én onzichtbaar prijsverhogingen ingesteld. 

Een kwalijk voorbeeld hiervan moet nog komen: vanaf 2028 verandert Microsoft de voorwaarden rond gratis Microsoft 365-onderwijslicenties. Het gebruik van Mail, Teams en Copilot wordt sowieso betaald.

Daarmee wordt meteen zichtbaar dat een dienst waarop jarenlang processen, bestanden en samenwerking zijn gebouwd, door een leverancier commercieel kan worden uitgebuit. En dat hier een niet commerciële organisatie wordt geraakt, namelijk het onderwijs, maakt het alleen maar droeviger. 
Noël Godin is recent overleden maar hij zou bij het horen van dit nieuws nogmaals een taart gooien zoals hij dat in Brussel deed in 1998. Bill Gates moest het toen ontgelden omdat hij met de gratis onderwijslicenties de komende generaties aan zich wist te binden. De vraag is of dat nog langer stand houdt. Als het aan SURF ligt niet. 

Roel Peeters
Roel Peeters

2 reacties

Reageren kan zonder account. Wil je een melding als er op je reactie wordt geantwoord of als er een nieuw artikel is? Maak een account aan of log in.

  1. Peter-Jan van Ham

    Herkenbaar, en knap dat je dit als ‘Microsoft-goeroe’ zo eerlijk opschrijft. Eén aanvulling vanuit mijn hoek: het gesprek gaat vaak over mail en Teams, maar de diepste lock-in zit in de ERP. Je boekhouding, voorraad, orders en salarissen: daar draait je bedrijf op. Daar is het zwaarst om weg te komen en daar weegt de CLOUD Act het zwaarst.

    Daarom werk ik met ERPNext: open source, te draaien bij een Europese hoster of op eigen servers, zonder licentie per gebruiker. Wie er ooit vanaf wil, kan dat. De exit-strategie zit er dan al vanaf dag één in, in plaats van dat je hem achteraf moet uitvechten.

    Zelf werk ik dagelijks met Nextcloud, net als jij op die storingsdag. Het kan echt.

    Beantwoorden
  2. Roel Peeters Auteur

    Klopt, Peter-Jan. En ik volg je op de voet 😉

    Beantwoorden

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Blijf op de hoogte

Een mail zodra er een nieuw artikel op de blog staat. Niet vaker, geen reclame.